İran’daki Kaosun Türkiye’ye Yansıması

Ocak 2026 itibarıyla İran, tarihinin en kritik ve çalkantılı dönemlerinden birini yaşamaktadır. Eldeki güncel verilere ve analizlere göre durumun özeti, yaşananlar ve beklenen senaryolar şöyledir:

Şu Anda Neler Oluyor? İran’da 28 Aralık 2025 tarihinde başlayan ve ekonomik çöküş (İran Riyali’nin aşırı değer kaybı ve enflasyon) nedeniyle fitili ateşlenen protestolar, rejim karşıtı kitlesel bir ayaklanmaya dönüşmüş durumdadır.

Tahran’daki Kapalıçarşı esnafının başlattığı eylemler, şu an 31 eyaletin tamamına yayılmıştır. Eylemler ekonomik taleplerden çıkıp doğrudan “rejim değişikliği” talebine evrilmiştir.

İnsan hakları örgütleri ve sahadan gelen raporlara göre, güvenlik güçlerinin gerçek mermi kullandığı müdahalelerde 100 ila 200 arasında kişi hayatını kaybetmiş, binlerce kişi yaralanmış ve tutuklanmıştır.

Rejim, olayların dünyaya duyurulmasını engellemek için ülke genelinde tarihin en ağır internet karartmalarından birini uygulamaktadır.

ABD Başkanı Donald Trump protestoculara şiddet uygulanmaya devam edilirse ABD’nin askeri müdahalede bulunabileceği tehdidini savurmuştur. Buna karşılık İran, ABD saldırırsa bölgedeki ABD ve İsrail üslerini vuracağını açıklamıştır.

THY, Pegasus ve AJet gibi havayolu şirketleri güvenlik riskleri nedeniyle İran seferlerini iptal etmiştir.

2026’da Neler Olabilir? İran’ın bu krizden “eskisi gibi” çıkmasının neredeyse imkansız görünüyor.

2026 yılı için üç ana senaryo öne çıkıyor:

1. Rejimin Çöküşü veya Köklü Değişim (Yüksek Olasılık)

Uzmanlar, rejimin meşruiyetini tamamen yitirdiğini ve güvenlik güçlerinin (özellikle ordunun alt kademelerinin) halka silah doğrultmakta tereddüt edebileceğini öngörüyor.

Rejim ya tamamen devrilir ya da hayatta kalmak için dini liderlik yapısından vazgeçip askeri bir diktatörlüğe (Devrim Muhafızları’nın tam kontrolü) dönüşebilir.

2. Dış Askeri Müdahale (Sıcak Çatışma Riski)

İran’ın nükleer programına dair gerilimler ve protestoculara yönelik şiddet, ABD veya İsrail’in hava saldırılarını tetikleyebilir.

ABD, rejim unsurlarını veya nükleer tesisleri hedef alan kapsamlı hava saldırıları düzenleyebilir. Bu durum, rejimin “dış düşman” argümanıyla içerideki baskıyı daha da artırmasına veya tam tersi, otoritenin tamamen dağılmasına yol açabilir.

3. Ekonomik ve Sosyal Çöküş (Kesinleşen Durum)

Siyasi sonuç ne olursa olsun, İran ekonomisinin 2026’da “serbest düşüş” yaşaması bekleniyor.

Hiperenflasyon, gıda kıtlığı ve enerji kesintileri derinleşecek. Bu durum, halkın sokağı terk etmesini imkansız hale getirerek istikrarsızlığı kalıcı kılacaktır.

Bu gelişmeler ülkemizi doğrudan ve yakından ilgilendirmektedir:

Göç Dalgası Riski: Rejimin sert müdahalesi veya bir iç savaş durumu, Türkiye sınırına doğru kitlesel bir mülteci akınını tetikleyebilir.

Ticaretin Durması: Uçuşların iptali ve sınır kapılarındaki belirsizlik, Türkiye’nin doğu ticaretini ve enerji ithalatını olumsuz etkileyecektir.

Güvenlik: İran’daki otorite boşluğu, sınır güvenliği açısından terör örgütlerinin hareket alanını genişletebilir.

Özetlersek; 2026, İran İslam Cumhuriyeti için bir “varoluş yılı” olacak gibi görünüyor. Rejimin bu yılı mevcut haliyle tamamlaması, uzmanlar tarafından çok düşük bir ihtimal olarak değerlendiriliyor. İran’da rejimin otoritesini kaybetmesi ve olası bir iç savaş senaryosu, Türkiye için “Suriye krizinden daha büyük” bir göç riski barındırmaktadır.