Karadeniz Fındığı Tehlikede: Kokarca Böceği Zararı %100’e Ulaştı

Karadeniz Bölgesi’nde fındık üretimi, istilacı kokarca böceği nedeniyle ciddi bir tehdit altında. Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Demir, sahil şeridi boyunca hızla yayılan bu böceğin, bazı bölgelerde fındıkta %70-80, hatta %100’e varan oranlarda kayıplara yol açtığını bildirdi. Bu durum, bölge ekonomisi için büyük bir endişe kaynağı oluşturuyor.

KOKARCA BÖCEĞİNİN HIZLI YAYILIMI VE NEDENLERİ

Prof. Dr. Demir’e göre, Karadeniz sahil şeridinin iklim koşulları kokarca böceği için son derece uygun. Böceğin Türkiye’de doğal düşmanının bulunmaması, yayılım hızını artıran temel faktörlerden biri. Samuray arısı gibi doğal düşmanlar olsa da, istilacı türlerde bu türlerin etkisi genellikle gecikmeli ortaya çıkıyor ve henüz ülkemize ulaşmış değiller. Ayrıca, kokarcanın geniş bir bitki çeşitliliğiyle beslenebilmesi, kısa sürede yerleşip çoğalmasını kolaylaştırıyor.

Kokarca böceği, 2017 yılında Batum’dan Türkiye’ye giriş yapmış, aynı dönemde Avrupa’dan İstanbul’a da ulaşmıştır. Özellikle İtalya’da yaygın olan bu tür, Karadeniz sahil şeridi boyunca denize paralel bir şekilde geniş bir alana yayılım göstermektedir. Böceğin yoğunluğu denize yakın bölgelerde artarken, rakım yükseldikçe azalmakta, hatta bazı yüksek kesimlerde hiç görülmemektedir.

FINDIK ÜRETİMİNDE BÜYÜK EKONOMİK KAYIP

İstilacı kokarca böceği, özellikle fındıkta büyük ekonomik kayıplara neden oluyor. Prof. Dr. Demir, kendi bahçesinden örnek vererek, Yomra’nın Yokuşlu Mahallesi’nde 300-400 metre rakımdaki fındık bahçesinde geçen yıl az da olsa fındık bulabilirken, bu yıl yoğunluğun 20-40 katına çıkmasıyla hiç fındık bulamadığını belirtti. Bu durum, yoğunluğun yüksek olduğu yerlerde zararın %100’e ulaşabildiğini gözler önüne seriyor. Rakım yükseldikçe zararın azaldığı gözlemlense de, sebze ve meyvelerde de farklı oranlarda zararlar oluşmaktadır.

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ RİSKİ VE GELECEK SENARYOLARI

Prof. Dr. Demir, kokarca böceklerinin rakıma bağlı olarak kendilerine uygun yaşam alanları seçtiğini, beslendikleri bitkiler ve çevresel koşulların bu dağılımı belirlediğini ifade etti. Ancak küresel iklim değişikliğinin etkisiyle gelecekte daha yüksek rakımlara da yayılabileceği uyarısında bulundu. Bu riskin, tüm istilacı böcek türleri için geçerli olduğunu vurguladı.