Popüler Olanın Normalleştirildiği Bir Çağda Kültürel Yozlaşma

Toplum olarak bizi biz yapan değerleri yavaş yavaş kaybettiğimiz bir çağda yaşıyoruz. Bu durum sizi de kimliksizleştirmiyor mu? Bayramların küslüklerin bittiği, kalabalık aile sofralarının kurulduğu, komşuluk ilişkilerinin canlı olduğu günlerden; bayramı yalnızca bir “tatil” olarak gören bir anlayışa nasıl geldik? Bizden sonra gelen neslin bu değerleri hiç bilmeden, hiç görmeden büyümesi kimseyi rahatsız etmiyor mu?

Kültürel yozlaşma yalnızca gündelik alışkanlıklarımızla sınırlı değil. Dilimizdeki kelimeler bir bir unutulup, anlamlarını ve kültürel derinliklerini kaybederken bunu nasıl fark etmeden hayatımızın doğal bir parçası hâline getirdik? Bir zamanlar günlük yaşamda sıkça kullanılan kelimeler yerini yüzeysel ifadelere bırakırken, dilimizin fakirleşmesi kimseyi endişelendirmiyor mu? Bir zamanlar kültürümüzde yeri olmayan davranışların bugün normalleştirilmesini ne kadar sorguluyoruz?

Popüler kültürün hayatımızı bu denli dönüştürmesi elbette tesadüf değil. Özellikle 1980 sonrası uygulanan politikalarla birlikte toplum, düşünceden ve siyasetten uzaklaştırılarak magazin, tüketim ve zenginlik odaklı bir yaşam biçimine yönlendirildi. İnsanlar sorgulamaktan çok izlemeye, üretmekten çok tüketmeye teşvik edildi. Kültür, derinliğini kaybederek vitrinlere hapsoldu.

Bu süreçte en dikkat çekici nokta rol modellerin etkisi oldu. Sanatçıların, mankenlerin, gazetecilerin ya da ekran yüzlerinin yaptığı davranışlar “çağın gereği” ya da “özgürlük” adı altında normalleştirildi. Özellikle yasaklı maddelerin kullanımının kimi zaman üstü kapalı, kimi zaman da aleni biçimde meşrulaştırılması, genç zihinlerde tehlikeli bir algı oluşturdu. Ancak aynı davranışlar toplumun sıradan bireyleri tarafından sergilendiğinde kimse dönüp sorgulamadı. Bu çelişki zamanla bir kabule dönüştü: Popüler olan doğruydu, sorgulanmaya gerek yoktu.

Oysa asıl tehlike tam da burada yatıyor. Rol model olarak sunulan kişiler üzerinden yayılan her davranış, fark edilmeden toplumsal bir norma dönüşüyor. Normal olan değerler görünmez hâle gelirken, kültürümüzle örtüşmeyen alışkanlıklar hayatımızın doğal bir parçası gibi sunuluyor. Biz ise bu dönüşümü izlemekle yetiniyoruz.

Tam da bu noktada 1–7 Mart tarihleri arasında idrak edilen Yeşilay Haftası’nın anlamını yeniden hatırlamak gerekiyor. Her yıl bu tarihlerde bağımlılıklardan uzak, sağlıklı bir yaşama dikkat çekiliyor; sigara, alkol ve uyuşturucu maddelerin bireye, aileye ve topluma verdiği zararlar anlatılıyor. Çünkü bağımlılık yalnızca bireysel bir tercih değil, toplumsal bir yaradır. Bir kişinin zaafı, bir ailenin çöküşüne; bir gencin merakı, bir hayatın kararmasına dönüşebilir.

Artık kendimize şu soruyu sormanın zamanı gelmedi mi sizce ? Kültürel yozlaşmayı yalnızca popüler figürlere mi yükleyeceğiz, yoksa sessiz kalarak bu normalleşmenin bir parçası olduğumuzu kabul edecek miyiz?

Eğer popüler kültürün ürettiği yanlış rol modelleri sorgulamazsak, bağımlılıkları sıradanlaştıran dili de fark etmeyiz. Oysa gerçek özgürlük; bağımlı olmakta değil, bağımlılıklardan uzak durabilmektedir.

Belki de bağımlılıkla mücadele  yalnızca zararlı alışkanlıkları değil; sessizliğimizi de sorgulamamız için bir fırsattır.